Pieter Johan Timmerman – een Zeeuw die zijn leven gaf voor de vrijheid

Pieter Johan Timmerman werd op 3 oktober 1917 geboren in Schoondijke, in Zeeuws-Vlaanderen. Hij groeide op in een periode waarin Nederland nog in vrede verkeerde, maar zijn leven zou uiteindelijk sterk worden getekend door de Tweede Wereldoorlog.

In 1927 verhuisde Pieter met zijn ouders naar Rotterdam en later naar Schiedam. In 1941 trouwde hij. Samen met zijn vrouw kreeg hij een zoon. Het gezin woonde tijdens de oorlog in Rotterdam, aan de Mathenesserdijk in de wijk Tussendijken.

Soldaat aan de Grebbelinie

Al vóór de oorlog vervulde Pieter zijn dienstplicht. In maart 1937 begon hij aan zijn militaire dienst. Hij bleek een gemotiveerde en bekwame militair te zijn en werd geselecteerd voor de onderofficiersopleiding. In februari 1938 werd hij bevorderd tot dienstplichtig sergeant.

Tijdens de Duitse inval in mei 1940 maakte Pieter deel uit van de 3e batterij van het 8e Regiment Artillerie. Vanuit de Grebbelinie leverde zijn eenheid vuursteun tijdens de zware gevechten rond de Grebbeberg. De meidagen van 1940 vormden een ingrijpende periode waarin Nederlandse militairen probeerden de Duitse opmars tegen te houden. Pieter overleefde deze gevechten. Voor zijn inzet werd hem later postuum het Mobilisatie-Oorlogskruis toegekend.

Politieagent in Rotterdam

Na de oorlogsdagen keerde Pieter terug naar het burgerleven. Hij ging bij de Rotterdamse politie werken en werd wachtmeester bij bureau Oostervantstraat in de wijk Middelland.

De Duitse bezetting maakte het politiewerk echter steeds moeilijker. Volgens recente gegevens van de Koninklijke Landmacht weigerde Pieter mee te werken aan de Duitse bezetter en was hij betrokken bij kleinschalig verzet.

Voor Pieter en zijn jonge gezin werd 1944 uiteindelijk een rampzalig jaar.

De razzia van Rotterdam

Op 11 november 1944 werd in Rotterdam een van de grootste razzia's van de Duitse bezetting uitgevoerd. Tienduizenden mannen werden opgepakt en weggevoerd. Ook Pieter Timmerman werd tijdens zijn nachtdienst op straat gearresteerd. Hij was op dat moment 27 jaar oud.

Vanaf Rotterdam werd hij samen met vele andere mannen op transport gesteld naar Duitsland. De omstandigheden waren erbarmelijk. De gevangenen werden in goederenwagons vervoerd en kregen onderweg nauwelijks medische hulp.

Tijdens de reis werd Pieter ernstig ziek. Op 17 november 1944 kwam hij aan in Blankenheim, in Duitsland. Een dag later, op 18 november 1944, overleed hij. Hij was pas 27 jaar oud. Bronnen verschillen over de precieze medische diagnose: Oorlogsbronnen vermeldt difterie, terwijl recente militaire bronnen spreken van dysenterie. Vast staat dat hij tijdens het transport ernstig ziek was geworden en kort na aankomst in Blankenheim overleed.

Een graf dat bijna verloren ging

Pieter werd aanvankelijk in Blankenheim begraven. Een bijzondere rol speelde daarbij dokter B. Quispel jr., die hem tijdens zijn ziekte bijstond en ook bij zijn overlijden en begrafenis aanwezig was. Omdat het graf in Blankenheim geen grafnummer had, maakte Quispel een nauwkeurige schets van de plaats waar Pieter was begraven.

Dankzij die schets kon Pieter na de oorlog worden teruggevonden. Op 7 juli 1951 werd hij herbegraven op de Noorderbegraafplaats in Vlissingen. Daar bleef zijn graf jarenlang een plek waar zijn leven en offer werden herdacht.

Terug naar de Grebbeberg

In oktober 2025 kreeg het verhaal van Pieter Johan Timmerman een nieuw hoofdstuk. Meer dan tachtig jaar na zijn overlijden werd hij met militaire eer herbegraven op de Erebegraafplaats op de Grebbeberg.

Daar rust hij nu tussen de militairen met wie hij in mei 1940 de Grebbelinie verdedigde. De plek is bijzonder: het is dezelfde omgeving waar Pieter als jonge sergeant zijn bijdrage leverde aan de verdediging van Nederland. Familieleden en militairen waren aanwezig bij de plechtigheid.

Zo kwam Pieter Johan Timmerman uiteindelijk terug bij zijn kameraden.

Een leven om te herinneren

Het verhaal van Pieter Johan Timmerman laat zien hoe de oorlog niet alleen op het slagveld slachtoffers maakte. Hij was militair, politieman, echtgenoot en vader. Hij overleefde de Duitse inval van 1940, maar werd vier jaar later tijdens de razzia van Rotterdam opgepakt en naar Duitsland weggevoerd.

Hij stierf ver van huis, op 27-jarige leeftijd.

Zijn laatste rustplaats op de Grebbeberg is meer dan een graf. Het is een herinnering aan een jonge Zeeuw die in moeilijke omstandigheden zijn plicht vervulde en uiteindelijk slachtoffer werd van de oorlog.

Pieter Johan Timmerman – geboren in Schoondijke, soldaat aan de Grebbeberg, politieman in Rotterdam en oorlogsslachtoffer. Zijn naam blijft verbonden met de strijd en het offer voor onze vrijheid.