De Lancaster-crash bij Aardenburg – 12 mei 1944

Een laatste vlucht boven Zeeuws-Vlaanderen

In de nacht van 11 op 12 mei 1944 speelde zich boven Zeeuws-Vlaanderen een tragisch oorlogsverhaal af. Een Britse Lancaster-bommenwerper, de Lancaster III ND919, stortte neer bij Aardenburg. Het toestel behoorde tot No. 75 Squadron RAF, een bommenwerpersquadron dat vanaf RAF Mepal in Cambridgeshire opereerde.

De Lancaster droeg de code AA-D en stond onder bevel van Flight Lieutenant Derek Warren, een 20-jarige piloot. Aan boord bevonden zich zeven bemanningsleden. Hun opdracht was onderdeel van een geallieerde nachtelijke bombardementsmissie tegen de spoorwegemplacementen bij Leuven (Louvain) in België.

Het vertrek vanaf Mepal

Die avond vertrokken in totaal 24 Lancasters van No. 75 Squadron vanaf RAF Mepal. Het was voor het squadron tot dan toe een van de grootste operationele inzetten. De toestellen vlogen richting België om de spoorwegverbindingen rond Leuven aan te vallen.

De Lancaster van Derek Warren steeg om 22.56 uur op. Aan boord bevond zich een bommenlast bestaande uit tien bommen van 1.000 pond en vijf bommen van 500 pond. De vlucht zou echter maar kort duren.

De ramp bij de Elderschans

Kort na middernacht kwam het toestel boven Zeeuws-Vlaanderen in de problemen. Volgens de beschikbare gegevens werd de Lancaster door Duitse luchtafweer (Flak) getroffen. Andere historische bronnen spreken van een aanval door een Duitse nachtjager. De exacte omstandigheden zijn daardoor niet in alle bronnen identiek beschreven.

Wat wel vaststaat, is dat de Lancaster rond 00.55 uur uit elkaar viel en brandend neerstortte bij kasteel Elderschans, ongeveer twee kilometer ten noordwesten van Aardenburg.

Het toestel werd volledig verwoest. Geen van de zeven bemanningsleden overleefde de crash.

Zeven jonge mannen

Aan boord bevonden zich:

  • Flight Lieutenant Derek Warren, piloot, RAFVR, 20 jaar

  • Pilot Officer Arnold Earle Irving, navigator, Royal Canadian Air Force, 23 jaar

  • Pilot Officer Donald Irwin Gage, bommenrichter, Royal Canadian Air Force

  • Flight Sergeant David Clough, radio-operator/luchtboordschutter, 21 jaar

  • Sergeant Francis Christopher Riley, boordwerktuigkundige, 21 jaar

  • Sergeant Harold Dewhurst, boordschutter, 23 jaar

  • Flight Sergeant Harold Max Hewett, achterste boordschutter, Royal Australian Air Force, 21 jaar

De bemanning was afkomstig uit verschillende delen van het Britse Gemenebest. Hun leeftijden laten zien hoe jong veel van de mannen waren die tijdens de luchtoorlog werden ingezet.

De eerste uren na de crash

De resten van de Lancaster lagen verspreid in de omgeving van de Elderschans. Een verslag dat later door het squadron werd vastgelegd, beschrijft dat het toestel “in stukken brandend naar beneden kwam”. De Duitse autoriteiten registreerden dat het vliegtuig in de lucht explodeerde en vervolgens brandend neerstortte.

Voor de bevolking van Aardenburg was het een ingrijpende gebeurtenis. De oorlog was dagelijks aanwezig, maar een neerstortend zwaar vliegtuig en de dood van zeven jonge mannen maakten de gevolgen van de oorlog letterlijk zichtbaar in de directe omgeving.

De bemanningsleden werden uiteindelijk begraven op de Algemene Begraafplaats van Aardenburg. Zij rusten daar in een gezamenlijk graf, waar hun namen nog altijd herinneren aan de laatste vlucht van Lancaster ND919.

Een blijvende herinnering

De crash van Lancaster ND919 is meer dan een gebeurtenis uit een militair archief. Het verhaal verbindt Aardenburg met de grote luchtoorlog boven Europa en met de duizenden jonge bemanningsleden die vanuit Groot-Brittannië naar het bezette Europa vlogen.

In de archieven van de voormalige gemeente Aardenburg zijn later ook documenten bewaard over de gebeurtenis van 12 mei 1944 en over de gesneuvelde geallieerde militairen. Dat onderstreept dat de crash niet alleen in militaire archieven werd vastgelegd, maar ook onderdeel werd van de lokale geschiedenis.

Op 12 mei 1944 kwam voor zeven jonge mannen de oorlog tot een einde bij Aardenburg. Hun graven op de begraafplaats herinneren ons eraan dat de bevrijding van Nederland ook een hoge prijs heeft gekost.